TUSSEN DE REGELS

Door: Ed Nissink

LICHAAMSTAAL - Ademhaling 
Communiceren doe je op enorm veel verschillende manieren: met wat je zegt, doet en laat, met je lichaamstaal, je bewegingen, je gedrag … Een van de minder belichte kanten van communiceren, maar zeker een belangrijke, is de ademhaling. Je communiceert door middel van je ademhaling met jezelf, je lichaam en ook met je omgeving.

Aan je ademhaling is een en ander af te lezen. Net als met veel vormen van waarnemen en duiden is het ook hierbij weer zaak dat je uitkijkt niet in de ‘lijstjes’ te vervallen: een opsomming van punten waaraan je zou kunnen zien wat iets betekent. Dat is leuk voor op een verjaardagsfeestje; als tante Jo vertelt dat iemand liegt als hij naar rechtsboven kijkt, of dat iemand afgesloten is als hij zijn armen over elkaar heeft. Maar met gedegen interpretatie heeft het niets van doen.

Dat betekent overigens niet dat alle interpretaties moeilijk moeten zijn, maar dat je jezelf een dienst bewijst als je durft te twijfelen aan wat je waarneemt, altijd de context in acht neemt en de combinatie met andere waarnemingen in je interpretatie meeneemt.

Context is belangrijk
Als je dat in je achterhoofd houdt, en ook op die basis de hieronder gegeven aanwijzingen gebruikt, kun je een hoop waarnemen aan de ademhaling. Het leuke van ademhaling is dat we het allemaal voortdurend doen zolang we in leven (willen) zijn. Het is dus altijd te bestuderen als er iemand in de buurt is die ademt.

Een aantal punten dat je kunt ‘aflezen’ aan de ademhaling is:
tempo
diepte
locatie
interval
ritme
gewicht/souplesse
verandering

Er zijn meer dingen die je kunt bestuderen, maar met bovenstaande punten heb je al een aardige set waarnemingsaspecten. Het belangrijkste punt is het laatste: verandering. Een snelle ademhaling bijvoorbeeld, betekent nagenoeg niets wanneer het gebeurt bij iemand die voortdurend snel ademhaalt. Zo geldt voor alle punten dat ze op zichzelf niet zoveel betekenen. Het zijn de veranderingen in snelheid, plaats, regelmaat en duur die iets kunnen vertellen over stemming en eventueel volgende acties. In dat licht bezien kan een ademhaling die versnelt duiden op een verandering van waarneming en stemming. Lekker vaag natuurlijk, dus een paar generalisaties zijn wellicht prettig.

Hoog en snel
Een ademhaling die hoog in de borst zetelt en die ook nog eens snel en kort is, zie je vaak bij mensen die van zichzelf beweeglijk, drukker en vaak visueel ingesteld zijn. Het kan enigszins nerveus overkomen, zo’n hoge, snelle ademhaling. Wanneer de adem normaal gesproken rustiger en lager is, en dan ineens omhoog gaat – wat je kunt zien aan de bewegingen van de borstkas – en versnelt, is er meestal sprake van geschrokken zijn of anderszins opwinding. De opmerking “Haal een paar keer diep adem,” is naast “neem een glaasje water” een van de meest gehoorde adviezen wanneer iemand overstuur is. De snelle ademhaling zorgt voor een snelle verplaatsing van zuurstof en de zogeheten vlucht- of vechthormonen (o.a. adrenaline).

Midden en gematigd
De ademhaling die voornamelijk rond het middenrif plaatsvindt en niet te snel of te langzaam gaat geeft ook vaak een balans aan; een letterlijk middelpunt. Vooral wanneer deze vanuit een eerdere hoge/snelle of lage/trage ademhaling komt: dan kan het duiden op het (her)vinden van innerlijke balans. Rustig genoeg, maar ook actief genoeg om in actie te komen; indien nodig. Mensen die veel met praten en luisteren hebben, maken vaak gebruik van deze ademhaling.